در اين سخن سه ادعا وجود دارد:

1. واقعه غدير براي رفع اختلاف بين دو مسلمان بود؛

2. واقعه غدير ارتباطي با خلافت علي نداشته است؛

3. علي ( عليه السلام ) هم هيچ ادعايي در مورد خلافت نداشته است.

ما اكنون واقعه غدير را به صورت فشرده نقل مي‌‌كنيم تا ميزان صحت اين ادعا روشن شود.

هنگامي كه پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) به جحفه رسيد، امين وحي نازل شد و گفت بايد پيامي را از طرف خدا به مردم برساني و اگر اين كار را نكني،

رسالت خود را انجام نداده‌اي. اينك متن پيام:

(يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرِينَ) (مائده: 67)⁽¹⁾

اي پيامبر! آنچه را از سوي پروردگارت به تو فرو آمده برسان و اگر اين نکني پيام او را نرسانده باشي و خدا تو را از ‹فتنه و گزند[ مردم نگاه مي‌دارد همانا خدا گروه کافران را راه ننمايد.

اين آيه، حاكي از اهميت پيام است تا جايي که اگر انجام ندهد، رسالت خود را انجام نداده است، در ضمن در رسانيدن اين پيام احتمال شورش مردم بر ضد پيامبر هست، ولي خداوند با جمله (وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ) به پيامبر اطمينان داد كه او را از شرّ شورشيان حفظ مي‌‌كند.

از اين جهت پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) در آن هواي گرم دستور توقف كاروان حجاج را داد و فرمود آنها كه پيشرو هستند، توقف كنند تا آنها كه عقب هستند به ما برسند، سپس شبه منبري را از جهاز شتران ترتيب دادند، حضرت بر بالاي منبر قرار گرفت و خطبه مختصري خواند و مردم را در سه چيز گواهي خواست، فرمود: ‹ألستم تشهدون أن لا إله إلاّ الله؟› همگان گفتند: ‹بلي يا رسول الله›، سپس حضرت از مردم بر رسالت خود، و حقانيّت روز جزا اعتراف گرفت و پس از بيان مباني و اصول اسلام، مسئله خلافت علي ( عليه السلام ) را مطرح كرد و سخن خود را چنين آغاز كرد:

ألَستُ أوْلي بِكُم مِنْ أنفُسِكم؟ قالُوا: بَلي يا رسولَ اللهِ.

آيا من به شما از خودتان سزاوارتر نيستم؟ همگي گفتند: بله اي رسول خدا.

آن‌گاه فرمود: ‹مَنْ كُنتُ مَوْلاهُ فَهذا عَليٌّ مولاهُ اللّهُمَّ والِِ مَنْ والاهُ وعادِ مَنْ عاداهُ وَانْصُر مَنْ نَصرَه وَاخْذُل مَنْ خَذلَه، ألا فَلْيُبلّغ الشّاهِدُ الْغائبَ›.

پس از اين واقعه، اين آيه فرود آمد:

(الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً) (مائده: 3)⁽²⁾

امروز دين شما را به كمال رساندم و نعمت خود را درباره شما تمام كردم و آيين اسلام را براي شما پسنديدم.

هوا به قدري گرم بود كه زائران خانه خدا در آن صحراي گرم بخشي از عباهاي خود را زير پا گذاشته و برخي را بر سركشيده بودند، با اين حال، پيامبر بزرگوار اسلام ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) ، نظر به اهميت موضوع، آن گردهمايي طولاني را در آن آفتاب سوزان، به امر خدا برگزار كرد تا پيش از پراكنده شدن مردم پيام خدا را برساند.

اكنون سؤال مي‌‌كنيم: پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) چه پيام مهمي را مي‌‌خواست برساند؟ آيا مي‌‌خواست اختلاف دو مسلمان را رفع كند؟ آيا خنده دار نيست كه براي رفع اختلاف دو مسلمان يك چنين گردهمايي مهمي را پديد آورد و قرآن هم آن را به عنوان يك پيام مهم اعلام كند و پس از آن، آن را به عنوان اكمال دين و اتمام نعمت بيان نمايد؟!

اگر واقعاً هدف، رفع اختلاف دو مسلمان بود، پس چرا اصول معارف اسلام را در آغاز خطبه خود، بيان مي‌‌كند: وحدانيت خدا، رسالت پيامبر، و حقانيت روز جزا.

تمام اين قرائن نشان مي‌‌دهد كه هدف بيان جانشيني علي و رهبري او پس از درگذشت پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) است، بالأخص كه در آغاز خطبه از نزديك شدن رحلت خود گزارش مي‌‌دهد و سپس مي‌‌رساند كه پس از رفتن من خلأ رهبري به وسيله علي ( عليه السلام ) پر خواهد شد.

آن‌گاه پيامبر براي تحكيم خلافت او، از علي ( عليه السلام ) مي‌‌خواهد در ميان خيمه بزرگي بنشيند و مسلمانان با او به عنوان يك رهبر پس از رسول خدا بيعت كنند، حتي شيخين نيز با او بيعت كردند و اين جمله را گفتند: ‹بَخٍّ بَخٍّ لك يَا ابْنَ أَبِي‌طالبٍ أَصْبَحتَ مَولايَ وَمَولَي كُلِّ مُؤمنٍ وَمُؤمِنةٍ›.

مدارك آنچه كه ما گفتيم، چيزي نيست كه در اين برگ گردآوري شود. علما و دانشمندان ما، كتاب‌‌هاي فراواني درباره حديث غدير و مدارك و مصادر آن نگاشته‌اند، و حتي نزول دو آيه را درباره علي با مدارك فراوان، ثابت كرده‌اند.

ما در اينجا به دو كتاب اشاره مي‌‌كنيم:

1. ‹عبقات الأنوار›، نگارش ميرحامد حسين (م1306).

2. ‹الغدير›، نگارش علامه اميني (م1390).

آيا شايسته است اين واقعه را به عنوان حل اختلاف دو نفر تفسير كنيم؟! اگر اين دو نفر غير علي ( عليه السلام ) هستند چه ارتباطي به اين واقعه دارند و اگر يكي از آن دو نفر حضرت علي ( عليه السلام ) است، اين اختلاف در يك مجلس خصوصي قابل رفع بود، تحليل داستان غدير از طريق رفع اختلاف ميان دو نفر، مثل اين است كه زلزله اخير ژاپن را با فرو ريختن چند قفسه از كتاب، تحليل كنيم و بگوييم فرو ريختن اين چند قفسه، سبب اين زلزله قريب به 9 ريشتري و سونامي ويرانگر گرديد.

تا اينجا بي‌پايگي هر دو سخن، يعني اينکه واقعه غدير براي رفع اختلاف بود، ديگر اينکه ربطي به خلافت علي نداشت، روشن شد.

اكنون به سخن سوم مي‌‌رسيم مبني بر اينكه علي نيز ادعايي در اين زمينه نداشته است.

مي‌گويد علي نسبت به حديث غدير ادعايي نداشت. اين گفتار يك نوع چشم‌پوشي از مصادر مسلّم تاريخي است، علي ( عليه السلام ) در بسياري از رويدادها به حديث غدير استناد كرده، حتي از ياران پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) بر آن گواهي خواسته است كه يكي از آنها در حادثه ‹رحبه› است كه در آنجا در ميان گروهي از ياران پيامبر فرمود: به من بگوييد: آيا گواهي مي‌‌دهيد كه پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) درباره من فرمود: ‹من كنت مولاه فهذا علي مولاه›، آن‌گاه همگان شهادت به راستگويي علي دادند، و فقط انس بن مالك از شهادت دادن خودداري كرد و گفت: من پير شده‌ام و فراموشي گرفته‌ام، اميرمؤمنان فرمود: اگر دروغ مي‌‌گويي اميدوارم پيش از مرگ گرفتار بيماري و بلايي رسواكننده شوي، و به همين دليل دچار پيسي شد و با عمامه خود آن را مي‌‌پوشاند.⁽³⁾

شگفتا، حديثي كه110 صحابي و قريب 90 تابعي و 360 دانشمند سني و صدها دانشمند شيعي آن را نقل كرده‌اند و سخن‌سرايان و شاعران عرب آن را در قالب شعر ريخته‌اند كه خود بخشي از ادبيات عرب را تشكيل مي‌‌دهد، و پيوسته امام و فرزندان امام با آن بر حقانيت خلافت امام، و بي‌پايگي خلافت ديگران استدلال مي‌‌كرده‌اند آيا مي‌‌توان درباره آن گفت: هدف رفع اختلاف ميان دو مسلمان بوده و ارتباطي به خلافت علي نداشته و امام نيز نسبت به آن ادعايي نداشته است؟ آيا ‹وهابيت› اين‌گونه مي‌‌خواهد سنّت رسول خدا ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) را حفظ كند و با بدعت‌ها مبارزه نمايد؟

از اين گذشته، پيوسته صحابه و تابعان و تابعان تابعان براي خلافت به حديث غدير استدلال مي‌کردند و هرگاه مي‌‌خواستند مخالف را ساكت كنند به حديث غدير تمسك مي‌‌جستند، ولي اكنون افرادي بدون مطالعه كافي مي‌‌خواهند اصل يا دلالت‌‌هاي آن را انكار كنند.

---