حجت‌الاسلام و المسلمين محسن غرويان؛ عضو هيئت علمی مدرسه عالی امام خمينی(ره)، در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد شخصيت علمی آيت‌الله سبحانی ضمن بيان مطلب فوق، گفت: آن‌چه باعث شد 3 دهه مجذوب آيت‌الله سبحانی باشم، استدلالی بودن آثار ايشان بوده است. قبل از اين‌كه طلبه شوم، به جهت استدلالی بودن آثار آيت‌الله سبحانی، مجذوب ايشان شده بودم؛ چرا كه اكثر آثار استاد استدلالی بود، اين در حالی بود كه من هم به دنبال كلام و عقايد استدلالی بودم؛ لذا آثار استاد سبحانی را به عنوان منبعی برای گمشده خود يافتم، جامعيت ايشان برای من خيلی جاذبه داشته و دارد.

اين مدرس «منطق» حوزه علميه قم، خستگی‌ناپذيری آيت‌الله سبحانی را عامل ديگری در شيفتگی خود به او دانست و اذعان كرد: كار و فعاليت زياد آيت‌الله سبحانی امر ديگری بود كه مرا مجذوب خود كرد. در مورد آيت‌الله سبحانی می‌توان گفت كه خستگی از ايشان خسته شده است؛ چرا كه با اين كهولت سن، كار و فعاليت زيادی دارند، گويا استراحت و تنبلی برای ايشان نيست، تنبلی كه ابدا برای ايشان محال است! ايشان حتی استراحت هم ندارد؛ يعنی واقعا ايشان بدون نگاه به سن خويش فعاليت و كار پژوهشی می‌كنند، من مكرر ايشان را ديده‌ام كه ساعت 3 بعد از ظهر تابستان؛ زمانی كه طبيعتا وقت استراحت است، از منزل به سركار می‌آيند تا كار‌های تحقيقی خود را ادامه دهند.

حجت‌الاسلام غرويان استادش را الگوی خستگی‌ناپذيری دانست و گفت: آيت‌الله سبحانی الگويی در خستگی‌ناپذيری هستند، پشت‌كار و اراده محكم در كار علمی ايشان، زبان‌زد شاگردان و فضلای قم است؛ لذا خستگی‌ناپذيری و جامعيت دو خصيصه‌ای است كه به طور ويژه مرا مجذوب خود كرد، البته خصيصه‌های ديگری از ايشان مانند تواضع و فرو تنی و... نيز قابل چشم‌پوشی در جذب شاگردان نيست.

مدرس «كفايةالاصول» حوزه علميه قم، آيت‌الله سبحانی را شخصيتی عاشق دانست و اظهار كرد: علت اين‌كه آيت‌الله سبحانی به علوم مختلف پرداخته‌اند، آن است كه ايشان عاشق علم و دانش هستند؛ لذا در هر رشته‌ای از علوم اين عشق گل كرده است؛ يعنی علاقه‌مند بود تا بداند كه فقه اسلامی چه می‌گويد و يا اصول و يا فلسفه و... چيست؟ عشق درونی آيت‌الله سبحانی به علوم، ايشان را به سوی تحقيقات مختلف در علوم اسلامی كشانده است؛ به عبارت ديگر در واقع هدايتی دورنی، يا انگيزه و محركی درونی ايشان را به همه اين وادی‌ها كشانده است.

وی آيت‌الله سبحانی را همچون عاشقی دانست كه تنها به دنبال معشوق خود است و اظهار كرد: شايد برخی افراد باشند كه برای جايگاه آينده خود نشسته و فكر كردند كه چه چيزی بهتر است؛ لذا برای آينده تخصص پيدا می‌كنند، ولی اين‌ امور اصلا در ذهن آيت‌الله سبحانی نمی‌آيد؛ چرا كه معمولا كسانی كه عاشقند به دنبال معشوق خود هستند و استاد سبحانی هم شخصيتی عاشق هستند؛ يعنی عاشق علم و كار پژوهشی، و لذا در علوم مختلفی وارد شده و كار تحقيقی ارائه داده‌اند.

مدرس «غرب‌شناسی» حوزه عليمه قم خاطرنشان كرد: افرادی همچون آيت‌الله سبحانی چون عاشق دين و اسلام بوده‌اند، آن هم در بعد علمی دين؛ لذا گفته‌اند كه ما دوست داريم «بدانيم»، و لذا به دنبال گم‌شده خود بوده، و وظيفه خود را انجام داده‌ و شاگردان زيادی را پرورش داده و آثاری را تأليف كرده‌اند.

وی در مورد الگو بودن آيت‌الله سبحانی برای طلاب، اظهار كرد: بايد برنامه‌ريزی كنيم تا طلاب را به سمتی خاص هدايت كنيم، اين كاری است كه به هر حال مديران يك مركز آموزشی مثل حوزه علميه بايد با سرمايه‌گذاری، افراد مستعد را شناسايی و طلبه‌ها را جهت‌دهی كنند. الآن افرادی مثل آيت‌الله سبحانی در ميان طلاب ‌هستند كه می‌گويد مرا محدود نكيند، می‌خواهم همه علوم اسلامی را بخوانم؛ لذا بايد با برنامه‌ريزی، اين افراد را كه می‌توانند آيت‌الله سبحانی‌های آينده باشند هدايت‌ كنيم؛ يعنی با مديريت علمی و پژوهشی به آن‌ها خط دهيم؛ لذا نمی‌توان جلوی علايق افراد در كسب علوم را گرفت.

غرويان در پايان سخنانش در مورد تأثيرپذيری آيت‌الله سبحانی از استادانش عنوان كرد: فكر می‌كنم امام خمينی(ره) تأثيرگذارترين استاد آيت‌الله سبحانی است؛ چرا كه امام خمينی(ره) جامع بود و جامعيت شخصيت امام(ره) در آثار آيت‌الله سبحانی جلوه كرده است.