دسترسی سریع به مقاله
صبغه كلامی آيتاللهالعظمی سبحانی به جنبه فقهی ايشان رنگ خاصی داده است
حجتالاسلام و المسلمين محسن غرويان،
محسن غرويان
آيتالله سبحانی و آيتالله جوادی آملی هر دو درس خارج فقه دارند، مباحث عقلی درسهای خارج فقه آيتالله جوادی آملی پررنگتر است و صبغه كلامی آيتالله سبحانی به جنبه فقهی ايشان رنگ خاصی داده است، البته در تفسير قرآن هم، صبغه كلامی آيتالله سبحانی تأثيرگذار بوده است.
حجتالاسلام و المسلمين محسن غرويان، عضو هيئت علمی مدرسه عالی امام خمينی(ره)، در گفتوگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد شخصيت علمی آيتاللهالعظمی سبحانی ضمن بيان مطلب فوق گفت: آيتالله سبحانی چون ذوب در دين و شريعت هستند، لذا شخصيت علمیشان هم طوری است كه میخواهند شريعت و ظواهر الفاظ كتاب و سنت حفظ شود.
مؤلف «فلسفه اخلاق» در مورد روش علمی علامه طباطبايی نيز اظهار كرد: علامه طباطبايی در برخی از آثارشان همچون تفسير الميزان بحث كلامی، فلسفی و روايی را مطرح و در عين حال اين مباحث را از يكديگر تفكيك كردهاند، ولی در برخی از آثارشان خيلی عميق وارد شدهاند، مثلا در رساله «الولاية» و «رسائل توحيديه» بحثها كاملا فلسفی و عرفانی است؛ يعنی علامه طباطبايی خيلی به دنبال بطون آيات هستند و در عمق آيات پيش میروند، فلذا دقتهای فلسفی و عرفانی عميقی دارند.
غرويان در باب مقايسه روش عملی آيتالله سبحانی با علامه طباطبايی گفت: آيتالله سبحانی، در روش تفسيریاش با علامه طباطبايی اين تفاوت را دارد كه خيلی با دقتهای فلسفی و عرفانی عميق وارد تفسير نمیشود، فلذا سبك و سياق ايشان آسانتر و روانتر است و اگر بحثهای تفسير موضوعی منشور جاويد ملاحظه شود، ديده میشود كه قلم و بحثهای آيتالله سبحانی روانتر از بحثهای علامه طباطبايی است كه اين خصيصه برگرفته از شخصيت كلامی ايشان است.
مدرس فلسفه اسلامی حوزه علميه قم در مورد تفاوت كلام با فلسفه اظهار كرد: تفاوت «كلام» با «فلسفه» اين است كه در «كلام» حفظ مدلول آيات و روايات اساس و مبناست؛ يعنی استفاده از نقليات با كمك تحليلات عقلی، لذا جنبه نقل بر تعقل میچربد، اما در فلسفه تعقل آزاد است، فلذا آثار آيتالله سبحانی بيشتر رنگ كلامی دارند تا فلسفی.
مدرس «كفايةالاصول» حوزه علميه قم در مورد تأثيرگذاری صبغه كلامی بر رويه فقهی آيتالله سبحانی و همچنين مقايسه روش فقهی ايشان با آيتالله جوادی آملی خاطرنشان كرد: فقه بيشتر متكی بر منقولات است تا بر معقولات. درست است كه در فقه علیالخصوص در اصول معقولات داريم، ولی فقه بيشتر نقلی است و هماكنون آيتالله جوادی آملی و آيتالله سبحانی هر دو درس خارج فقه دارند و واقعا آيتالله سبحانی فقيه برجستهای هستند، چرا كه در فقه انصافا كار كردهاند، و همچنين آيتالله جوادی آملی كه من مدتی در كلاسهای خارج فقه آيتالله جوادی آملی هم شركت میكردم و میديدم كه بحث خارج فقه ايشان، بحثهای عقلیاش پررنگتر بود، اما صبغه كلامی آيتالله سبحانی به جنبه فقهیشان رنگ خاصی داده است، البته در تفسيرقرآن هم، صبغه كلامی آيتالله سبحانی مؤثر بوده است.
مدرس فلسفه اخلاق حوزه علميه قم در مورد تأثيرگذاری فقه و فلسفه در جامعه گفت: در مورد فقه و فلسفه و تأثيرگذاریشان برای جامعه بايد گفت كه فقه و شريعت برای ادامه و تمشيت امور زندگی مردم است، لذا بحثهايش خيلی انتزاعی و ذهنی نيست، بلكه بحثها عينی خارجی است، مثلا به بحثهای سياسی، اخلاقی و اجتماعی میپردازد، و اين خصوصيات؛ يعنی توجه به مباحث عينی جامعه در تفسير آيتالله سبحانی ظهور دارد.
اين محقق علوم اسلامی در مورد تفسير آيتالله سبحانی و تأثيرگذاریاش بر جامعه خاطرنشان كرد: آيتالله سبحانی در ميان بحثهای تفسيری خود قصهای را هم نقل میكنند و گاهی ممكن است كه اين قصه مبتنی بر يك خواب و رؤيا باشد، و اين شيوه بدان علت است كه ايشان به دنبال مباحث عينی زندگی و اخلاقی هستند، نه صرف مباحث انتزاعی. البته علامه طباطبايی هم در تفسيرشان، بحثهای سياسی، اجتماعی دارد، ولی بيشتر مباحثشان تخصصی و انتزاعی است.