حجت‌الاسلام و المسلمين عزالدين رضانژاد، عضو هيئت علمی و استاديار جامعةالمصطفی(ص)العالمية در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد فعاليت‌های علمی و تأليفی آيت‌الله سبحانی گفت: يكی از فعاليت‌های پژوهشی آيت‌الله سبحانی كتاب «المذاهب‌الاسلامية»، در مورد فرق و مذاهب اسلامی در 388 صفحه است كه اكنون كتاب درسی در مراكز آموزشی است و به عبارتی می‌توان اين كتاب را خلاصه‌ای از آن 8 جلد كتاب «بحوث فی‌الملل و النحل» به شمار آورد.

اين مدرس حوزه علميه قم در مورد كتاب «نظريةالمعرفة» اظهار كرد: كار ديگری كه حضرت استاد در عرصه كلام انجام داده‌اند، در مسـأله «معرفت‌شناسی» است، اين اثر نتيجه زحمات تحقيقاتی و پژوهشی 24 سال قبل است، كه درس معرفت‌شناسی در حوزه علميه داير كرده بودند و تقريريات اين دروس توسط كه يكی از شاگردان فاضلش جناب آقای شيخ حسن مكی العاملی كه اهل لبنان است، ثبت شد و به نام «نظرية‌المعرفة» چاپ شد و در مراكز آموزشی به صورت كتاب درسی از آن استفاده می‌‌شود.

مؤلف «كلام تطبيقی» در مورد شرايط زمانی كه آيت‌الله سبحانی به موضوع معرفت‌شناسی پرداختند خاطرنشان كرد: اين اثر تحقيقی آيت‌الله سبحانی در زمانی شروع كرد كه بحث‌های معرفت‌شناسی، بسيار كم در حوزه‌های مطرح می‌شد، پرداختن به مباحث جديد و نو و آوردن اين مباحث در دروس و دغدغه‌های فكری حوزه‌های علميه از ويژگی‌های منحصر به فرد استاد است كه در «نظريةالمعرفة» اثر بسيار ارزشمند و بزرگی در همين مورد است.

مؤلف «سيرة معصومين(ع)» در مورد فعاليت‌های فقه و اصولی آيت‌الله سبحانی گفت: نكته ديگر از ويژگی‌های كلامی حضرت استاد اين است كه ايشان با توجه به كارهای عمده‌ای كه مسائل فقه اصول همانند ساير بزرگان حوزه كه مشغول تدريس و تبيين مباحث فقه و اصول بودند، تأليفات مختلف ديگری را رابطه با مباحث كلامی داشته‌اند، به ويژه 4 جلد كتاب«الالهيات» ايشان كه يك دوره مباحث اعتقادی است؛ يعنی همان جمله‌ای را كه همه مراجع عظام تقليد در اولين مسأله رساله عمليه يادداشت می‌كنند كه در اصول دين نبايد تقليد كرد و تقليد فقط در فروع دين است.

وی در ادامه سخن خود در مورد كتاب «الالهيات» اظهار كرد: حضرت استاد مسائل اصول دين را در مجموعه‌ای به نام «الالهيات علی هدی الكتاب و السنة و العقل» در 4 جلد قطور جمع‌آوری كرد كه در آن يك دوره مباحث اعتقادی استدلالی بررسی و مطرح كرده است و امروز به عنوان يك منبع و مأخذ كارهای تحقيقاتی در مجامع علمی مورد استفاده قرار می‌گيرد، و البته اين 4 جلد به يك جلد كتاب «محاظرات» توسط حجت‌الاسلام و المسلمين ربانی گلپايگانی تلخيص شد كه در حوزه‌های علميه قم برای پايه 7 و 8 طلبه‌ها، كتاب درسی قرار گرفته شده است.

اين محقق در كلام اسلامی در تنوع نوشتاری آيت‌الله سبحانی اظهار كرد: از جمله ويژگی حضرت استاد، تنوع نوشتاری ايشان است كه اين ويژگی‌ را كم‌تر نويسنده‌ای از آن برخوردار است؛ البته ما تنوع نوشتاری كه من عرض می‌كنم شايد كسانی كه با نوشته‌های حضرت استاد خيلی سر و كار ندارند، به راحتی نتواند درك بكنند.

اين مدرس حوزه و دانشگاه در همين رابطه خاطرنشان كرد: اگر ما تنوع نوشتاری آيت‌الله سبحانی را در نوشته چاپ شده احصا كنيم، می‌بينيم بيش از 200 اثر علمی از ايشان چاپ شده است و اين غير از رساله‌ها و جزوه‌ها چاپ نشده است.

رضانژاد در مورد موضوعاتی كه آيت‌الله سبحانی دارای اثر هستند اظهار كرد: اگر موضوعاتی كه آيت‌الله سبحانی قلم زده‌اند را بررسی كنيم، می‌بينيم كه در حوزه‌های فقه و اصول، رجال، درايةالحديث، تاريخ، سيره، مذاهب، فرق، كلام، كلام جديد، فلسفه، معرفت‌شناسی، شيعه‌شناسی، فقه مقارن، دائرةالمعارف، تفسير، اخلاق، تفسير موضوعی، تربيت و عرفان و همچنين رديه‌نويسی و پاسخ به پرسش‌ها، بحث مطبوعات و مجلات تخصصی، اين‌ها و ده‌ها مسائل ديگر از نوشتارها و موضوعاتی است كه حضرت استاد در اين رابطه قلم زده‌اند.