حجت‌الاسلام و المسلمين علی مؤمنی، عضو هئيت علمی مؤسسه تحقيقاتی و تعليماتی امام صادق (ع) در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) در مورد آيت‌الله سبحانی گفت: در رابطه با شخصيت علمی آيت‌الله سبحانی در دو محور حقير به عنوان شاگرد كوچك ايشان می‌خواهم مطالبی را عرض كنم، محور اول در مورد شخصيت حقيقی ايشان است، ويژگی‌هايی كه از ايشان از سال 54 كه بنده با ايشان در ارتباط بودم تا الان از وی ديده‌ام، و در محور دوم، در مورد تفسير قرآنشان مطالبی محضرتان عرض می‌كنم كه ايشان در مورد تفسير‌اش چه ابتكاراتی داشته‌اند.

وی افزود: در مورد محور اول مقدمتا بايد در مطالبی را بيان كنم. يكی اين است كه تمامی فرهيختگان و تشنگان علوم و معارف اسلامی بايد متوجه اين مسأله باشند كه علوم اسلامی عقلی و نقلی به هم پيوسته هستند. مطلب دوم اين كه اگر كسی كه اين علوم عقلی و نقلی را هر دو را به آخر برساند، ما اسم اين شخص را علامه می‌گذاريم، به اصطلاح از جامعيت علمی برخوردار است و اكثر طلبه‌ها از زمان غيبت تاكنون به اندازه وسع، توان، ذوق و تخصصی كار كرده‌اند، يعنی در مرحله اول از جامعيت نسبی برخوردار بوده‌اند، مقداری ادبيات، علوم نقليه، علوم عقليه مطالعه می‌كردند.

وی خاطرنشان كرد: خلاصه مطلب اين كه ما در طول تاريخ اسلام كسانی را داشته‌ايم كه افرادی كه از جامعيت برخودار بودند كه اگر برای دانشمندان ديگر اين جامعيت برای آنان محرز شد به آنان علامه خطاب می‌شود، اين مقدمه بدان دليل گفته شد كه در زمان ما، كسانی هستند كه از جامعيت برخوردار هستند، ولی در عين حال خيلی كم هستند كه يكی از آن‌ها حضرت آيت الله سبحانی است.

اين مدرس فلسفه اسلامی اظهار كرد: اين ويژگی‌ها، باعث شده است كه ايشان صاحب تأليفات در رشته‌های مختلف باشند، در ادبيات «اللآلی العبقرية» برای «فاضل هندی» كه واقعا از كفايه هم مشكل‌تر است را تصحيح كردند و به جامعه علمی عرضه می‌كند و اين تصحيح نبوغ ادبيات ايشان را می‌رساند.

وی در در مورد ديگر آثار آيت‌الله سبحانی افزود: در مورد علم اصول، آيت‌الله سبحانی كه تقريرات درس اصول امام خمينی(ره) را نگاشت و در مورد فقه اثر وی كتاب «الانصاف» است كه انصافاً كتاب «الانصاف» مسأله خلاف را در فقه به طور دقيق بررسی كرده است كه جايش در عالم فرق اسلام تا قبل از اين خالی بود.

شاگرد آيت‌الله سبحانی در ادامه خاطرنشان كرد: 2 عنوان كتاب در عالم فقاهت تشيع واقعا خالی بود، كه آيت‌الله سبحانی جبران كرد، يكی «الانصاف» بود كه دو جلدش مخصوص «خلاف بين السنه و الشيعه» است، كه بررسی كرده تكفيف؛ يعنی دست بسته نماز خواندن ريشه‌اش از كجا بوده است؟! سنی و شيعه در اين مورد چه می‌گويند؟ وی همه نظرات را كه پراكنده بود، همه را در يك جا جمع كرد.

اين مدرس حوزه علميه قم در مورد كتاب طبقات‌الفقها اظهار كرد: عنوان ديگری كه در جهان فكری تشيع خالی بود «طبقات‌الفقها» بود كه وی اين امر را هم جبران كرد، كه تا‌كنون 14 جلد آن تأليف شده است، البته اين سخن را تنها من نمی‌گويم بلكه اين را بنده از زبان بزرگسال می‌گويم.