به گزارش خبرگزاری قرآنی (ايكنا)، حجت‌الاسلام و المسلمين «مصطفی كريمی»، عضو هيئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی(ره) و نويسنده كتاب‌های «قرآن و قلمروشناسی دين» و «وحی‌شناسی» در گفت‌وگو با سرويس انديشه، در مورد شخصيت آيت‌الله «جعفر سبحانی»، ضمن بيان مطلب فوق، در پاسخ به اين سؤال كه استاد سبحانی در تفسير چه روشی دارد؟، گفت: روی روش ايشان نمی‌توان اسم خاصی گذاشت كه مثلا فقهی است يا كلامی، گر چه ايشان هم متكلم و هم فقيه است و اين‌ها بر روی هم تأثير دارد.

وی افزود: استاد سبحانی در «مفاهيم‌القرآن» و «منشور جاويد» موضوعاتی را انتخاب كرده كه در آن بيشتر به مسائل كلامی روی آورده است. جلدهای مفاهيم القرآن مانند توحيد، نبوت، عصمت و ... نشان می‌دهد كه بيشتر مباحث ايشان صبغه كلامی داشته است و به مسائل كلامی بيشتر كشيده شده تا مسائل ديگر.

نويسنده كتاب «قرآن و قلمروشناسی دين» اظهار كرد: استاد سبحانی در كتاب منشور جاويد و مفاهيم‌القرآن به آيات فقهی كه ما اصطلاحا به آن فقه‌القرآن يا احكام القرآن می‌گوييم، نپرداخته است. وی در اولين جلدی كه از مجموعه منشور جاويد نوشته است، ترتيب خيلی منظمی ندارد. نوشتن اين كتاب نشان می‌دهد كه ايشان صبغه كلامی‌اش بيشتر از صبغه‌های ديگر است، از آن جهت كه موضوعات كلامی را بيشتر پذيرفته است.

وی با بيان اين مطلب كه تفسير موضوعی يكی از شيوه‌های تفسيری است كه جديدا يك مقدار به صورت جدی به آن روی آورده شده است، گفت: گر چه در رواياتی كه از اهل بيت(ع) نقل شده، رگه‌هايی از تفسير موضوعی كه از آيات مختلف برای فهم يك موضوع استفاده شده است ديده می‌شود، ولی اين‌كه به صورت مكتوب نوشته شود، جديدا به آن روی آورده شده است.

اين نويسنده ادامه داد: آيت‌الله سبحانی در مقدمه كتاب منشور جاويد، به سه نكته در مورد ضرورت تفسير موضوعی اشاره كرده است؛ يكی جاودانگی قرآن است كه به اين نكته اشاره دارد كه قرآن كتابی است كه تا ابد وجود دارد؛ يعنی بعد از آن هيچ وحی الهی از سوی خداوند نخواهد آمد، از اين جهت كه انسان‌ها در هر زمان و مكانی به وحی الهی نياز دارند. نكته دوم اين است كه قرآن كريم معارفش پايان‌ناپذير است؛ يعنی «تبيانا لكل شیء» است. سوم اين كه قرآن به صورت تدريجی نازل شده و عادت قرآن اين نيست كه به يك موضوع مشخص در يك جا بپردازد، بلكه به مرور زمان مسائل را مطرح كرده است.

وی خاطرنشان كرد: اكنون بايد مفسران و محققان تلاش كنند تا نظرات قرآن را در مورد يك موضوع به دست آورند كه اين همان تفسير موضوعی است؛ يعنی تلاشی كه انجام می‌گيرد، نظر قرآن در باب موضوعی را كه وجود دارد جمع می‌كند، مثلا نظر قرآن در مورد اين‌كه چه عواملی موجب ثبات خانواده است، مفسر يا محقق اين را استخراج و بررسی می‌كند. آيت‌الله سبحانی به اين سه نكته، برای درك ضرورت تفسير اشاره كرده است.