دسترسی سریع به مقاله
بيشتر مباحث تفسيری آيتالله سبحانی كلامی است
دكتر فتحالله نجارزادگان
عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
آيتالله سبحانی انسان ذو ابعادی است و از روشهای فقهی و كلامی در تفسيرش استفاده میكند. همچنين برخی از تفاسيرش را روايی نيز میتوان ناميد. بنابراين وی در تفسير روش مخصوصی ندارد.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، دكتر «فتحالله نجارزادگان»، عضو هيئت علمی دانشگاه تهران و نويسنده كتابهای «تفسير تطبيقی» و «درسنامه متون اسلامی» در گفتوگو با سرويس انديشه و علم درباره ابعاد علمی آيتالله «جعفر سبحانی» ضمن بيان مطلب فوق، گفت: از ويژگیهای استاد سبحانی كه تقريبا در بين مراجع ما منحصر به فرد است، يكی اين است كه آيتالله سبحانی در تمام علوم رايج اسلامی كه امروزه مطرح است؛ يعنی در حوزه رجال، كلام، تفسير، علوم قرآن، فلسفه، فقه و اصول كار كرده و اثر تحقيقی و كتاب دارد كه با توجه به مرجعيت ايشان میتوانيم بگوييم منحصر به فرد است.
وی در مورد ويژگی دوم اظهار كرد: وی فقيه درگير است نه فقيه منزوی؛ يعنی درگير با جامعه، نه درگير متضاد جامعه؛ يعنی در متن جامعه است و همواره به دنبال اين بوده و هست كه ببيند در جامعه چه نياز و خلا لحاظ فكری و فرهنگی وجود دارد تا در حد توان پاسخ بگويد، مثلا در زمينه ماركسيسم كتاب دارد و كتابی با عنوان «رمز موفقيت مردان بزرگ» برای جوانان نوشته است، شايد 100 تا 150 كتاب از او در زمينههای مختلف وجود داشته باشد، دليلش اين است كه وی در متن جامعه بوده و هست و همواره به اين فكر میكند كه جامعه چه نيازی دارد.
نويسنده كتاب «پژوهش دينی» افزود: حدود يكسال پيش وهابیها كتابی نوشتند كه آيتالله سبحانی با توجه به كهولت سنی كه دارند، اما به لحاظ احساس وظيفه كتاب را مورد مطالعه قرار داد تا بر كتاب نقدی بنويسد و از من خواست در اين نقد به برخی از منابع رجوع و كمكشان كنم، حتی خودش چندبار شخصا با منزل ما تماس گرفت و از روند كار جويا شد، برای اينكه هرچه زودتر كتاب چاپ شود و در اختيار جوانان و ديگر افراد قرار بگيرد تا شبههای بیجواب نماند و موجب انحراف نشود. من به اين كار میگويم تعهدورزی و حضور در متن جامعه و درگيری با مباحث و مسائلی كه در جامعه بوده و هست.
نجارزادگان آثار آيتالله سبحانی را به دو دسته تقسيم كرد و تأكيد كرد: شما میتوانيد آثار وی را به دو دسته تقسيم كنيد. يك دسته آثاری كه ناظر به مباحث اجتماعی است، مانند «رمز موفقيت مردان بزرگ» و «پاسخ جوانان شيعی به پرسشهای وهابيان» و دسته دوم: كتابهای تخصصی كه در حد مباحث اجتهادی است و در سطح عالی حوزه تدريس و مباحثه و نظردهی میشود.
عضو هيئت علمی دانشگاه تهران در مورد تأسيس مرسسه امام صادق(ع) يادآور شد: شايد به دليل همين احساس وظيفه است كه آيتالله سبحانی موسسه امام صادق(ع) را راهاندازی كرد. اين مؤسسه يكی از مراكز دروس تخصصی حوزه، كلام و فسفه است كه زير نظر خودش اداره میشود.
اين نويسنده در مورد اساتيد آيتالله سبحانی گفت: او شاگرد امام(ره) بوده و تنها و اولين كسی است كه درسهای تخصصی امام(ره) را در سال 1342 به عربی نوشته است. اين كتاب «تهذيب الاصول» نام دارد درسهای اصول امام(ره) در سطح عالی كه ما به آن خارج اصول میگوييم را در برمیگيرد.
وی در مورد كتاب «تفسير صحيح آيات مشكله قرآن» تصريح كرد: شخصی تفسيری نوشت به نام «تفسير آيات مشكله قرآن» يكی از آياتی كه آن شخص بحث كرده آيهای است مربوط به عالم زر؛ يعنی آيه 159 سوره اعراف، كه آيتالله سبحانی بررسی كرد و ديد تفسير آيات دارای خطاهای فاحشی است، اين نويسنده حرفهايی زده كه دارای مشكل است. پس وی شروع به نوشتن كتابی كرد با نام «تفسير صحيح آيات مشكله قرآن»، اگر در كتاب «تفسير صحيح آيات مشكله قرآن» نگاه كنيد قدرت تفسيری آيتالله سبحانی را میتوانيد ببينيد و اين نشان میدهد وی دست در كار تفسير و اشراف به آن دارد.
نجارزادگان آيتالله سبحانی را ذو ابعاد دانست و اذعان كرد: آيتالله سبحانی انسان ذو ابعادی است. بنابراين هرگاه وارد تفسير فقهی آيات بشود میتوانيد بگوييد روش تفسيری وی فقهی است. به عنوان يك فقيه چون آيتالله سبحانی يك فقيه به تمام معنا است. از طرف ديگر، چون سازمان و مؤسسه وی سازمان و مؤسسه كلام و فلسفه است، بيشترين مباحث تفسيری آيتالله سبحانی رنگ و بو و روش تفسير كلامی است، مانند همان تصحيح تفسير آيات مشكله كه يك بخش آن مباحث كلامی است.
وی در پايان خاطرنشان كرد: آيتالله سبحانی به دليل اينكه از روايات اهل بيت(ع)در تفسير بهره میگيرد میتوان با قدری مسامحه تفسيرشان را تفسير روايی ناميد، پس نمیتوان گفت آيتالله سبحانی در تفسير روش مخصوصی دارد.