حضرت رسولصلی الله علیه و آله به هنگام هجرت، یاران خود را دو گروه نکرد؛ گروهی را به همراه خود ببرد تا خاری به پایشان نخلد و گروه دیگر را رها کند، تا زیر ضربات دشمن جان سپارند.

خوابیدن در جایگاه پیامبرصلی الله علیه و آله و جان نثاری در راه هدف، شأن مردان بزرگ است که بقای دین و دعوت الهی را بر همه چیز ترجیح می‌دهند و در آن موقعیت جز علی علیه السلام کسی این بار امانت را به دوش نمی‌کشید و لذا او را در جایگاه خود قرار داد تا دشمن تصوّر کند پیامبر خانه را ترک نکرده است و در شأن چنین جان نثاری این آیه فرود آمد که:

... وَمِنْ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ وَاللَّهُ رَءُوفٌ

بِالْعِبَادِ. «¹» و «²»

«برخی از مردم کسانی هستند که جان خود را با خدا معامله می‌کنند و در پی خشنودی او هستند و خدا به بندگان خویش مهربان است.»

بنابراین، بسیار دور از انسانیت و عقل است که چنین عمل عظیمی را، که در تاریخ کم نظیر است، نشانه بی ارزشی جان علی علیه السلام در نظر پیامبرصلی الله علیه و آله تفسیر کنیم.

و امّا این‌که علی علیه السلام می‌دانست که کشته نمی‌شود، سخنی است بی‌پایه، آنچه که در تاریخصحیح آمده، به شکل دیگری است و آن این‌که، پس از سپری شدن شب هجرت، علی همراه «هند بن أبی هاله» فرزند خدیجه و ربیب پیامبرصلی الله علیه و آله دو شب، آن‌هم در نیمه‌های شب، به حضور رسول‌اللَّه شرفیاب شدند. در یکی از شب‌ها پیامبرصلی الله علیه و آله به علی علیه السلام فرمود: «إِنَّهُمْ لَنْ یَصِلُوا مِنَ الآْنِ إِلَیْکَ بِأَمْرٍ تَکْرَهُهُ»؛ «³»

یعنی اکنون دیگر نمی‌توانند به تو آسیبی برسانند. پیامبرصلی الله علیه و آله، این اطمینان خاطر را در شب دوم یا سوم به علی علیه السلام داد، نه در شب اول. «⁴» اتفاقاً، تاکتیک مبارزه، چنین اقتضا می‌کند که افراد ضعیف را در عقب نشینی‌ها و مهاجرت‌ها با خود ببرند و افراد قوی را درصفوف نخستین پیکار با دشمن برجای گذارند تا بتوانند با مقاومت خود، سپر امنیتی را برای عقب‌نشینی کنندگان و مهاجران فراهم سازند و پیامبرصلی الله علیه و آله نیز چنین کرد.«⁵»