دسترسی سریع به مقاله
شبهه 76
روایت سوم: روایت یعقوب بن منقوش و در آن آدم بلخی وجود دارد.. حلی در خلاصه الاقوال و ابن ابی داود در رجالش او را ضعیف دانستهاند.
روایت سوم: روایت یعقوب بن منقوش و در آن آدم بلخی وجود دارد. (صدوق، کمال‌الدين، ص 436 باب ذکر کسانی که قائم را دیدهاند، حدیث 5). حلی در خلاصه الاقوال (خلاصة الاقوال، ص 326 ) و ابن ابی داود در رجالش (رجال ابن ابی داود، ص225 ) او را ضعیف دانستهاند. [ر.ک: همان، ص 95-94]
پاسخ:
اعتبار روایت سوم
آدم بلخی (آدم بن محمد القلانسی البلخی) کسی است که شیخ طوسی وی را از جمله مؤلفان شیعه برشمرده است. او با واسطه از ائمه حدیث نقل کرده و دربارۀ او چنین گفته‌اند: «و گفته می‌شود وی قائل به تفویض بود.» [197]
روشن است که قول به تفویض، یک نظر کلامی است که به اتفاق محققان علم رجال، نظر و رای کلامی باعث سقوط احادیث یک راوی از اعتبار نمی‌شود؛ مگر اینکه ثابت شود وی برای تایید نظر خود، به جعل حدیث می پرداخته و این در جایی است که روایت نقل شده توسط او، مربوط به همان موضوعی باشد که وی در آن زمینه نظر خاصی داشته است. اما در روایت مربوط به دیدن امام مهدی (عج) ارتباطی به قول به تفویض ندارد؛ و عدم نقل هیچ عیب دیگر از وی، دلیل روشنی بر این است که وی ثقه بوده و عیب دیگری نداشته است. علاوه بر اینکه مفوضه بودن وی نیز ثابت نشده است؛ لذا شیخ طوسی و دیگران تنها گفته‌اند: گفته شده است که وی قائل به تفویض بوده است و این به هیچ وجه تایید برای قول به تفویض وی نیست.
[198]