آیت الله جعفر سبحانی در ادامه دروس تفسیر قرآن ماه رمضان که امروز در مدرسه حجتیه قم برگزار شد اظهار داشت: جریان نفاق توسط دو نفر در مدینه رهبری می‌شد، نخست عبدالله ابن ابی و دیگری ابو عامر راهب که در دوران پیش از رسول گرامی اسلام (ص) نوید به ظهور پیامبری از میان اعراب می‌داد.
وی افزود: مهاجرت حضرت محمد(ص) به مدینه موجب پراکنده شدن جمعیت از اطراف ابوعامر شد و به همین دلیل این شخص به مخالفت با پیامبر پرداخت و بعد از آن به مکه گریخته و منافقین را از آنجا رهبری می‌کرد اما با فتح مکه به شام فرار کرد.
معظم له گفت: با اشاره به اینکه ابوعامر راهب یکی از بانیان مسجد ضرار بود گفت: با درگذشت نبی مکرم اسلام(ص) حزب نفاق در مدینه رو به خاموشی نهاد و این امر دو دلیل می‌تواند داشته باشد، نخست فروپاشی این جریان و بعد از آن رسیدن منافقان به نهایت آرزوهای خود بود.
وی در بیان تفاوت تقیه و نفاق ابراز داشت: قرآن مجید تاکید می‌کند که منافقین کسانی هستند که باطنی شرک آلود و ظاهری مسلمان دارند اما شخصی که تقیه می‌کند بر خلاف منافقان در باطن اسلام را قبول داشته اما در ظاهر مشرک است و نمونه‌های این اشخاص آسیه همسر فرعون و نیز عماریاسر در زمان صدر اسلام هستند بنابراین تقیه از اقسام نفاق نیست.
آیت الله سبحانی افزود: شیعیان در مسجد الحرام به جای سجده بر مهر بر فرش سجده می‌کنند به همین دلیل اهل سنت این پرسش را مطرح می‌کنند که چرا شیعه در مقابل سایر مسلمانان تقیه می‌کند که در پاسخ به این سوال می‌توان گفت در کشوری که آزادی مصادره می‌شود راهی جز این نیست زیرا در این کشور اجازه نمی‌دهند که هر شخص مطابق آیین خود عمل کند.
معظم له به بیان نظرات یکی از رهبران فرقه‌های اهل سنت اشاره کرد و اظهار داشت: امام شافعی سخنی در این باب دارد که اگر همان مشکلی که میان مسلمان و کافر وجود داشت میان دو فرقه از مسلمانان باشد تقیه اشکالی ندارد.
وی در ادامه با اشاره به وجود روح برای هر سوره از قرآن تصریح کرد: روح سوره «منافقون» بی آبرو کردن جریان نفاق است و در آخر سوره نیز امر به انفاق شده است زیرا منافقان هیچ گاه اهل انفاق نبودند.
آیت الله سبحانی افزود: خداوند در آیه اول سوره منافقون می‌فرماید «هنگامی که منافقان نزد تو آیند می‌گویند ما شهادت می‌دهیم که به یقین تو رسول خدا هستی، خداوند می‌داند که تو رسول او هستی، ولی خداوند شهادت می‌دهد که منافقان دروغگو هستند».
ایشان در تفسیر این آیه بیان داشت: کذب دارای دو قسم است، نخست دروغ خبری که مربوط به ذات خبر است و قسم دوم مربوط به گوینده بوده که بیان کننده دروغگو بودن شخصی است که خبر را نقل می‌کند و تکذیب اشاره شده در آیه اول این سوره نیز از نوع دوم است.
وی اظهار به ایمان را سپر دفاعی منافقان برای جلوگیری از بلاها دانست و خاطرنشان کرد: شعار دادن و تظاهر به باایمانی وسیله‌ای است که این گروه از افراد به عنوان محافظی در مقابل مشکلات از آن استفاده می‌کنند.